Sayısal teknolojilerin gelişmesiyle birlikte şekillendirme olanaklarını genişleten, bilgisayar destekli tasarım (CAD) ve üretim (CAM) süreçlerini olanaklı kılan hesaplamalı yöntemler, algoritmik ve parametrik tasarım, süreç tasarımı... vb gibi farklı teknik ve metotlar günümüzde form üretmenin en popüler araçları haline gelmekteler. Buna karşın çevremizde, ileri teknoloji (high-tech) kullanmadan, düşük teknolojik (low-tech) metotlarla üretilmiş oldukça geniş bir biçimlendirme kültürü de bulunmaktadır. Artan formel ilgiye ve biçimlendirme kültüründeki zenginliğine karşın, beton malzemenin şekillendirilmesinin kalıp tekniği ile sınırlı kaldığı görülmektedir. 

Bu bakış doğrultusunda, betonun üzerine pek fazla düşünülmemiş “biçimlendirme” (forming) ve “imalat” pratiğine (manifacturing) odaklanan bu yılki Betonart Yaz Okulu'nun ana teması “Betonu Biçimlendirmek” olarak belirlenmiştir. Bu tema bağlamında betonu biçimlendirmek üzere, sıra dışı kalıp tekniklerinin geliştirilmesi, başka alanlardan transfer edilebilecek “yaratıcı form verme teknikleri” üzerine odaklanılması ve ardından da bu yeni tekniklerin uygulanması hedeflenmektedir.

Okullarda edinilen teorik mimarlık bilgisinin ötesinde, öğrencileri malzeme ve
uygulama ile buluşturan Betonart Mimarlık Yaz Okulları, bir yandan gerçek hayatı simüle etme görevini üslenmekte, diğer yandan praksis’in öğrencilere kazandırdığı deneyim ve görgül bilgi sayesinde “enformel eğitim pratiği”nin önemli aktörlerinden biri olmakta..

Önceki yaz okullarından farklı olarak, temaya derinlemesine odaklanmak, katılımcılar arasında ortak bir dil ve düşünsel zemin oluşturmak amacıyla yaz okulu öncesinde hazırlanan blog sayfasında, katılımcıların görüşleri, yorumları, hatta tasarım eskizlerinin yanı sıra, uygulanmış sıradışı deneyler, form ve kalıp üretmede kullanılabilecek kışkırtıcı analojiler de yayımlandı. “Betonu Biçimlendirmek” teması altında çeşitlendirilen “Kalıp Malzemesinde Yenilikler”, “Geçici Kalıp”, “Teknik Transferleri”, “Analojik Yaklaşımlar” ve “Betonun Niteliği” gibi alt temalar bağlamında dört grup, moderatörler eşliğinde bir dizi oldukça şaşırtıcı ve sıradışı uygulama gerçekleştirdi.

Bu deneyim sürecini yoğunlaştırmak ve derinleştirmek üzere, bu yılki yaz okulunun işleyişinde önceki yılların alışıldık güzergâhlarından farklılaşılarak, büyük tekil bir proje yapmak yerine, olanakları gözler önüne serecek, küçük boyutlu çok sayıda uygulamanın yapılması, yani genişletilmesi hedeflendi.

Birinci Gün

TÇMB adına Handan Kırımtay'ın yaptığı açılış konuşmasını, Dokuz Eylül Mimarlık Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Orcan Gündüz'ün ve Bölüm Başkanı Eti Akyüz Levi'nin hoşgeldin konuşmaları izledi. Yaz okuluna sponsorluk yapan Çimentaş adına Berkay Kurucu'nun ve Batı Anadolu Çimento adına İrfan Kadiroğlu'nun firmalarını tanıtan kısa konuşmalarının ve Deniz Güner'in temayla ilgili sunumunun ardından, farklı mimarlık okullardan gelen 23 öğrenci çalışmalarına başladı. Gruplarda, "betonu biçimlendirmek" teması ve bu tema çerçevesindeki kavramlar üzerinde tartışılarak ilk fikirler oluşturuldu. Kısa bir İzmir turundan sonra, akşam yemeği ve körfez turuyla birinci gün programı sona erdi.

İkinci Gün

Gruplar "betonu biçimlendirmek" teması üzerine ortaya çıkan fikirleri tartışmaya devam ettiler. Ortaya çıkan fikirler, öğleden sonraki bölümde maketler ve çeşitli görseller aracılığıyla diğer gruplarla paylaşıldı. Gruplar fikirlerini, "sünger beton", "buz beton", "spagetti beton", "lego beton", "havalı beton", "yaşayan beton", "esnek beton", "geçirgen beton", "hareketli beton", "deneyimlenen beton", "mumlu beton", "izli beton", "ebrulu(i) beton", "puzzle beton", "çevreci beton", "spiral beton", "ışıklı beton" başlıkları altında sundular. Moderatörler tarafından değerlendirilen bütün fikirler öğrenciler tarafından ortak bir format altında derlendi. Deniz Güner'in "Betonun Metafiziği" başlıklı sunumuyla ikinci gün programı son buldu.

Üçüncü Gün

Atölye çalışmasının üçüncü gününde, gruplar projelerinin uygulama aşamalarını düşünerek gereken malzemeleri belirledi. Öğleden sonra Çimentaş adına inşaat mühendisi Murat Erdemir "Beton ve Özellikleri" başlıklı bir sunum yaptı. Fikirler uygulama aşamasına geçmeden önce gereken malzemeler belirlendi ve ilk denemeler yapıldı.

Dördüncü Gün

Uygulamalara başlanan dördüncü günde, gruplar betona sıradışı formlar vermek üzere gereken kalıp ve malzemeleri hazırladılar. Grup 1, "geçirgen betonu" yapmak üzere betona farklı malzemeler ekleyerek strafordan oluşturdukları kalıplara döktüler. Ayrıca "yaşayan beton" fikri çerçevesinde, betondaki oylumlarda yetişecek bitkiler için kalıba form verildi. Grup 2, betonun özelliklerinin sınırlarını zorlamak amacıyla ‘betona düğüm atmak' fikrinden yola çıkan "spagetti beton" için, aspiratör borusu ve hasır telle oluşturdukları kalıba beton dökerek form verdi. Değişken boyut ve geçirgenliklerde süngerler, halat, plastik boru ve benzeri malzemeler kullanarak çeşitli formlar oluşturdu. Betonun katkı maddelerinden biri olan su yerine ve kalıp olarak buz kullanmak fikrine temellenen "buz beton" için buzdan kalıp hazırlandı. Grup 3, hazırladıkları kalıba, suyun hareketini gözlemleyecekleri “hareketli beton” fikrini oluşturmak üzere hortumla bir düzenek yerleştirdi ve betonu döktü. Grup 4, mukavva rulolardan oluşturdukları kalıpla yivli bir yüzey, kağıt bardaklardan küre, strafordan "puzzle beton"u oluşturacak parçaları hazırladı.

Beşinci Gün

Gruplar, hazırlanan kalıplara betonu dökmeye başladı. Betonun sınırlarını zorlayan bu denemeler ile öğrenciler betonu tanıyıp öğrendikleri kadar eğlenceli saatler de geçirdiler.

Altıncı Gün

Gruplar, fikirleri anlatan sunum paftalarını hazırlamaya başladı. Bunun yanı sıra, uygulama aşamasını henüz tamamlayamamış olan gruplar uygulamalara devam etti. Öğleden sonra, Uluslararası Beton Tasarımı Öğrenci Yarışması koordinatörü mimar Siebe Bakker, konuyla ilgili sunumunu yaptıktan sonra öğrencilerin yaptıkları çalışmaları değerlendirdi.

Yedinci Gün

Kalıplara dökülen betonların kuruması beklenirken atölyenin İzmir'de gerçekleşmesinin avantajı kullanılarak günübirlik bir gezi düzenlendi. Emre Arolat Mimarlık'ın tasarladığı Folkart Narlıdere projesi ile Serhat Akbay'ın Urla'daki "Mimar'ın Evi" ve "Bağ Evi" isimli yapıları gezildi. Sıkı bir çalışma temposunda süren atölyenin yorgunluğunu atmak, dinlenmek ve eğlenmek üzere Urla Demirciler Köyü, Çeşme Alaçatı ve Çeşme Ilıca'ya yapılan geziyle gün sona erdi.

Sekizinci Gün

Açılmamış kalıplar sökülürken bir yandan da projelerin ana fikrini, süreç ve sonuç ürünlerini anlatan sunum paftaları üzerinde çalışıldı. Gün sonunda yapılacak olan final jürisi için pafta ve sonuç ürünlerden oluşan bir sergi hazırlandı. Grupların fikirlerini jüri üyelerine sunmasının ardından, kapanış partisiyle atölye sona erdi.

Küratör

Deniz Güner

Moderatörler

Deniz Balık
Banu Binat
Deniz Dokgöz
Can Kaya
Gökçeçiçek Savaşır
Erdal Uzunoğlu

Katkıda Bulunanlar

Erdem Yıldırım (Fotoğraf)
Siebe Bakker (Davetli Konuşmacı)
Alper Dalgıç (Mühendislik)

Destekleyenler

Çimentaş
Arkitera.com
Batıçim
DEÜ Mimarlık Bölümü
TAG Platform
PAB (Potansiyel Araştırma Birimi

Katılanlar

Muhammet Burak Tosun | Azerbeycan Mimarlık ve
İnşaat Üniversitesi
Baha İşsever | Çukurova Üniversitesi
Gül Al | Çukurova Üniversitesi
Cansu Pelin İşbilen | Dokuz Eylül Üniversitesi
Müge Öztürk | Dokuz Eylül Üniversitesi
Elif Tuğba Gürkan | Dokuz Eylül Üniversitesi
Hamza Şahin | Erciyes Üniversitesi
Ali Uysal | Gazi Üniversitesi
Fulya Selçuk | İstanbul Teknik Üniversitesi
Didem Kıncı | Karabük Üniversitesi
Kübra Nur Baş | Karadeniz Teknik Üniversitesi
Duygu Uyuşan | Kocatepe Üniversitesi
Ferhan Korkmaz | Maltepe Üniversitesi
İlker Yıldız | Mersin Üniversitesi
Pelin Putak | Mimar Sinan G. S. Üniversitesi
Fatih Dağtekin | Osmangazi Üniversitesi
Zeynep Hüseyin | Uludağ Üniversitesi
Uğur Erden | Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi
Fatma Selin Tüfek | İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü