İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Taşkışla Binası’nda öğrenciler tarafından tasarlanacak olan “arayüz”, bir tasarım okulunun açılım noktaları, belki de bir eşikti.
Yeni bir katman tasarlamak, bu katman ile iletişim kurmak. Bir deneyim sunmak, bir arayüzü tasarlamak. Karşılaşma için bir araç olarak kesişim noktalarını düşünmek ve bu kesişim noktaları için içerikler sunmak olacaktı.
Bu çalışma, ulaşmak-keşfetmek; ulaşılan akslar/merak uyandıran patikalar; çerçevelenen boşluklar/davet eden kapılar; kontrol eden sınırlar/farklı katmanlar oluşturan duvarlar/seç-me şansı sunan nişler; motive eden imgeler; eşikler-kesişim noktaları-pasajlar-geçitler-avlular-ışık-gölge oyunları-referans noktaları vb. ipuçları üzerinden yapılan açılımlarla düşüncenin somutlaşması üzerine geliştirildi.
Farklı okullardan gelen öğrencilerin ve yürütücülerin arayüz teması üzerine ve hayli güç bir alanda birlikte çalışmaları birkaç noktada çok önemli oldu;
1. Kısa süreli, konsantrasyonu yüksek çalışmaların verimi de yüksek oluyor.
2. Açıkça tanımlanmamış kavramlar üzerinden başlamak zenginleştirilebilen tartışmaları getiriyor.
3. Kavramsal olanla deneysel olanın mutlaka örtüşmesi koşulunu kaldırmak düşünceyi zenginleştiriyor.
4. Tartışmaların mimarlık dışı konulara da uzanıyor olması, katılımcıların ilgi alanlarında görüşlerini belirtmelerini ve böylelikle bildikleri bir konudan bilmedikleri konulara benzetme yoluyla bilgi aktarabilmelerini sağlıyor.
5. Çoklu çalışmalarda paylaşımcı ve katılımcı bir davranış geliştirilebiliyor.
6. Konunun bütünü üzerinde zorlayıcı bir yarışma yerine, iyi tanımlanmış bir bütün problemine farklı noktalardan yaklaşan katılımcıların kendileri ile öteki arasındaki ilişki verimli kullanılabiliyor.
7. Kendisi olmadan ötekinin ve öteki olmadan da kendisinin olamayacağını anlamak, yaratıcılıkla sınırlar arasındaki bağlantıyı irdelememizi sağlıyor.
8. Düşünmenin yapmaya dönüşmesini sağlayan çizimler ve maketler ifadenin önemini ve ortak bir dil oluşturmanın kaçınılmazlığını anlatıyor.
9. Ortak dil, problemin çözümüne giden yolu kısaltıyor.
10. Canlı, meraklı bir katılım çözüme giden yolda geriye dönüşlerin, gözden geçirmelerin ve vazgeçmelerin ya da ısrar etmelerin önünü açıp sonuca yoğunlaşılmış bir çalışma programını oluşturuyor.
11. Yapma bilgisinin katkısı düşünülenle yapılan arasındaki ilişkiyi irdelememizi ve örtüşme alanlarını görmemizi sağlıyor.
12. Malzemenin, işçiliklerin, teknolojinin başlangıçtaki düşünce doğrultusunda bir araya getirilmesinin becerisi ve düşündüğümüz şeyin düşündüğümüz gibi olması heyecen veriyor.
13. Sondan başa doğru giderek her şeyi yeniden gözden geçiriyoruz. Bir gün benzer bir durumla karşılaştığımızda aktarabileceğimiz şeyler birikiyor.
Çalışmanın ilk adımı; ele alınan bölgenin planlanması oldu. Her öğrencinin kendi planlama önerilerini geliştirmesi ve sunması...
Öğrencilerin geliştirdikleri önerilerden, yürütücüler ve küratörlerin katkıları ile, bölge için tek bir "master plan" oluşturulması ve grupların çalışma "şeritlerinin" belirlenmesi...
Çalışmanın ikinci adımında dört çalışma grubu farklı yöntemler izleyerek tasarımlarını gerçekleştirdiler: Çevre analizi sonrası her öğrencinin bireysel tasarımını gerçekleştirmesi...
Bunların tartışılması ve bunlardan yola çıkılarak ekip çalışması ile iki seçenek üzerinde anlaşılarak, geliştirilmesi... Jüriye sunulması, tartışılması ve her grubun çalışmalarının tek seçeneğe indirgenmesi...
Çalışmanın üçüncü aşaması tasarımın gerçekleştirilmesine yönelik ön çalışmalardan oluştu: Tasarlanan ürünün, inşaat mühendislerinin ve öğretim üyelerinin yardımı ile "taşıyıcısının" hesaplanması.
Çalışmanın dördüncü ve son adımı ise tasarımın somut ürüne dönüşmesiydi: Yapım sürecinde öğrencilerin aplikasyondan, kazıya, kalıp kurmadan, donatı hazırlayıp yerleştirmeye, beton dökümüne kadar tüm aşamaları gerçekleştirmesi...
Çalışma bittikten sonra geriye dönüp bakılınca: Bunun, başta öğrenciler olmak üzere tüm katılanlar için, mimari ürün elde etme sürecinin küçük ölçekli ve belirli bir malzemeye odaklı da olsa, hemen tüm aşamalarını yaşama olanağını yarattığı...
Öğrencilerin, eğitim sürecinden alışık oldukları atölye yürütücüleri ile birlikte çalışmanın ötesinde, farklı disiplinlerden katılımcılar (inşaat mühendisi, malzeme uzmanı) ve yapım süreci ile ilgili olarak da yüklenici ve işçiler ile karşılaşmaları ve iletişim kurarak "değişik" bir deneyim yaşamalarına olanak tanıdığı, daha az deneyimlilerin, deneyimli olmak yolunda önemli bir adım attıkları görülüyor.
Atölyelerin ana motivasyonu, son derece akışkan ve her biçimi almaya aday olan bir malzemenin, su kaybederek, şekil almaya başladığı halin çok ötesinde, son derece statik bir yapıya dönüşmesini belgelemek, bir anlamda halden anlamak, betonlaşmaktı. Bu nedenle atölyeler betonun potansiyeli ve nesnelliği ile ilgili biçimsel çoğaltmalar üzerine yoğunlaştı. Beton ile üretilecek olan nesneye dair var oluş ve algı sorunları, bulunduğu yerdeki duruşu, bu duruşu sağlayan biçimsel özellikleri ve kurgusu, ayrıca zamana ve uzama yabancılaşması ile değerlendirildi.
Fikirlerin çarpışması, ilk engeller, beğeni, her şeye rağmen ekip olmak, üretim sürecinin olağan elektrikli tartışmaları, gerginlikler, üretim sırasındaki yeniden değerlendirmeler, dönüştürmeler, açılış tarihi, acaba'lar, sınır koşullara uymak, prosedürler, hepsinden önemlisi mimarlık deneyimi tüm atölye boyunca Taşkışla’nın arka bahçesindeydi, hayata geçen tüm tasarımlar kentle yeni bir iletişim kurmak için birer işaret olarak yerlerini aldılar, yeni bir iletişimin öncüleri oldular.

Küratör

İpek Akpınar
Arda İnceoğlu

Moderatörler

Deniz Aslan
Cem Altun
Murat Uluğ
Nevzat Sayın
S. Ata Turak
Ecem İdis
A. Burcu Serdar Köknar
Hakan Şengün

Katkıda Bulunanlar

Uğur Çetin (Fotoğraf)
Engin Gelibolu (Fotoğraf)
Füsun Sipahi (İdari İşler)
Önder Kırca (Teknik Danışman)
Erhan Tokmak (Teknik Danışman)

Destekleyenler

İTÜ Mimarlık Bölümü
Çimsa
Destaş
Arkitera.com
AÜ İLEV Mezunlar Vakfı

Katılanlar

Duygu Ovacık | Erciyes Üniversitesi
Alper Hışır | Erciyes Üniversitesi
Özlem Atak | Erciyes Üniversitesi
Mevlüt Başaran | Erciyes Üniversitesi
Özge Göncü | Gazi Üniversitesi
Nesime Önel | Gazi Üniversitesi
Esra Aydoğan | Gazi Üniversitesi
Ersin Gelgi | Dokuz Eylül Üniversitesi
Nurçe Düzalan | Dokuz Eylül Üniversitesi
Meryem Begüm Durmaz | Maltepe Üniversitesi
Handenur Yazıcı | Mimar Sinan G. S. Üniversitesi
Özge Pınar Öztekin | Mimar Sinan G. S. Üniversitesi
Şefika Güner | Yeditepe Üniversitesi
Mert Kurnaz | Trakya Üniversitesi
Bahadır Karademir | Yıldız Teknik Üniversitesi
Serra Devran | Yıldız Teknik Üniversitesi
Efe Öner | İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü
Hakan Başgün | İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü
Doğan Güngör | Karadeniz Teknik Üniversitesi
Şükrü Henden | Karadeniz Teknik Üniversitesi
Kerem Masaracı | Hannover Üniversitesi
Birge Yıldırım | İstanbul Teknik Üniversitesi
İsmet Güngör | İstanbul Teknik Üniversitesi
Nil Aynalı | İstanbul Teknik Üniversitesi
Alper Derinboğaz | İstanbul Teknik Üniversitesi